الخيار بعد ذلك » « 1 » . 6 - روايت دعائم الاسلام درباره شخص عنينى كه امير المؤمنين به او يك سال فرصت داده‌اند « ثم قال لها بعد الدخول ان رضيت أن يكسوك و يكفيك المئونة و الا أنت بنفسك أملك » « 2 » . بنابراين از نظر روايات مسأله حل است و با رضايت هر يك از طرفين خيارش ساقط مىشود . حال بحث اين است كه به چه معيارى در اين روايات رضايت مرد يا زن ملاك سقوط قرار داده شده است . صاحب جواهر در اين بحث سه احتمال مىدهد و تذكر مىدهد كه قبلًا نديده‌ام كسى اين بحث را عنوان كرده باشد . الف : عبارت « فقد رضى بها » حكمت است زيرا به حسب نوع ، چون شخص راضى است حاضر به مباشرت مىشود و به همين دليل شارع جماع بعد از علم به عيب را رضايت حساب كرده است و لذا در جايى هم كه قطعاً رضايت نباشد بازهم خيار ساقط خواهد بود . ب : اين حكم ، حكم ظاهرى باشد كه اگر قطع حاصل شود كه رضايتى در كار نيست ، حكم ظاهرى هم جارى نخواهد بود و خيار ساقط نمىشود و الا بر طبق حكم ظاهرى ، خيار ساقط خواهد بود . صاحب جواهر خودش اين احتمال را اختيار مىكند . ج : و احتمال سوم هم اين كه جماع اماره و علت رضايت است و لذا اگر دلالت عرفى بر رضايت داشته باشد خيار ساقط مىشود و اگر قطع يا اماره‌اى بر رضايت نداشتيم خيار به حال خود باقى است . « 3 » به نظر ما اظهر آن است كه حكمت نباشد و اقوا اين است كه احتمال سوم را

--> ( 1 ) - فقه الرضا ، همان . ( 2 ) - دعائم الاسلام ، ص 231 ، حديث 869 . ( 3 ) - جواهر الكلام ، ج 30 ، ص 351 .